Δευτέρα, 6 Μαρτίου 2017

Κτίσιμο πλαισίων και ανάπτυξη.

Με τη νεκταροέκκριση της αμυγδαλιάς, και το μάζεμα γύρης από τα κορίτσια, ξεκίνησα να βάζω πλαίσια με φύλλα κηρήθρας για κτίσιμο. Βάζω και λίγο σιρόπι 300-400 ml κι έτσι τα πλαίσια κτίζονται σε 3-4 μέρες. Μετά τα αφαιρώ πριν αρχίσουν και αποθηκεύουν και βάζω κι άλλα άκτιστα για κτίσιμο. Τρία την πρώτη φορά τα αφαιρώ, και τρία νέα που μένουν μέσα για την ανάπτυξη της κυψέλης.

Οι 8άρες κυψέλες με 6-7 πλαίσια έχουν ήδη 3-4 γόνους. Οι βασίλισσες Μακεδόνισσες κάνουν καλή δουλειά.Σε λίγες μέρες θα πάμε για πάτωμα. Οι δεκάρες έχουν καιρό μπροστά τους ακόμα. Ελπίζω να δούμε και καμμιά βροχή στη συνέχεια...

Τρίτη, 21 Φεβρουαρίου 2017

Νεονικοτινοειδή και Monsanto!

Υπάρχει ένα ευρωπαϊκό Site με πληροφορίες σχετικά με την Monsanto και τις καταστροφές που προκαλεί στον Άνθρωπο.

Ρίξτε του μια ματιά...
Είναι Ενδιαφέρον...
Και επιτέλους ευαισθητοποιηθείτε ΠΡΙΝ είναι ΑΡΓΑ!

http://bee-life.eu/en/home/


Σάββατο, 28 Ιανουαρίου 2017

Μέλισσα και Βαρρόα






Μια διεθνής ερευνητική ομάδα έχει κάποια καλά νέα για τη μέλισσα και τα εκατομμύρια ανθρώπων που εξαρτώνται απ’ αυτήν είτε για λόγους παραγωγής είτε για λόγους επικονίασης.  Όπως είναι γνωστό οι μέλισσες ταλαιπωρούνται σημαντικά, τα τελευταία 10-15 χρόνια, από το άκαρι βαρρόα.
Η δε ταλαιπωρία τους συνεχίζεται αφού τα «μαντρωμένα» μελίσσια δεν προσπαθούν εξελικτικά να μάθουν να απαλλάσσονται από το άκαρι, αφού ο άνθρωπος παρεμβαίνει με διάφορα δηλητήρια ακαρεοκτόνα και μειώνει τον πληθυσμό του.
Αντίθετα με δημοσίευση στο Nature Communications, ερευνητές ανακάλυψαν ελεύθερα στη φύση μελίσσια, στην περιοχή Ίθακα της Νέας Υόρκης,  τα οποία άντεξαν την προσβολή από βαρρόα και είναι το ίδιο πολυπληθή όπως και πριν απ’ αυτήν.
«Δέχθηκαν ένα χτύπημα από το βαρρόα, αλλά άντεξαν», είπε ο επικεφαλής καθηγητής Alexander Mikheyev του OIST. «Ο πληθυσμός φαίνεται να έφτιαξε γενετική αντίσταση στο άκαρι».
Ο Mikheyev και οι συνεργάτες του στο OIST και το Cornell University μελέτησαν το DNA του ελεύθερου σμήνους στο δάσος του Πανεπιστημίου το 2010 και το συνέκριναν με το DNA μελισσών που συνέλεξαν από το ίδιο δάσος το 1977 και το οποίο φυλασσόταν σε ειδικό τμήμα στο Insect Collection του Cornell.
Ευτυχώς κατά την  έρευνα που έκανε το 1977 ο καθηγητής Tom Seeley για την απόκτηση του Ph.D. του, είχε αποθηκεύσει τα δείγματα του DNA των μελισσών τότε στο Insect Collection του Cornell University από το ίδιο δάσος.
Έτσι μπόρεσε η ερευνητική ομάδα του Mikheyev να κάνει τις συγκρίσεις στα δυο DNA και να ανακαλύψει τις διαφορές. Είναι η πρώτη φορά που οι επιστήμονες μπόρεσαν να παρατηρήσουν γενετικές μεταβολές σε οργανισμούς μετά από κάποια εισβολή, όπως αυτή του βαρρόα στις μέλισσες.
 Οι περισσότεροι άνθρωποι, έχουν την εντύπωση ότι η εξέλιξη των ειδών, συμβαίνει με το πέρασμα χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ετών, αλλά στην πραγματικότητα βλέπουμε ότι μπορεί να συμβαίνει και από γενιά σε γενιά.
Έτσι συλλέγοντας δείγματα μελισσών από την ίδια περιοχή μέσα σε μερικές δεκαετίες, διαπιστώνουμε τη μεταβολή στο DNA τους, λόγω της εισβολής ενός εχθρού ικανού να τις αφανίσει.

Περισσότερα εδώ: https://phys.org/news/2015-08-honey-bees-rapidly-evolve-disease.html

Όπως λοιπόν έγραφα και σε προηγούμενο άρθρο μου, οι ίδιες οι μέλισσες βρήκαν τρόπο προστασίας από το βαρρόα... Εμείς δεν τις αφήνουμε να λύσουν ολοκληρωτικά το πρόβλημα αυτό.
 

Δευτέρα, 23 Ιανουαρίου 2017

ΔΙΑΙΡΕΙ και ΒΑΣΙΛΕΥΕ

Ένας αγαπητός φίλος αποτύπωσε τις σκέψεις του πάνω σ' αυτή την πανάρχαια μέθοδο που ακολουθείται από πολλούς σε όλα τα επίπεδα, πολιτικά, οικονομικά, αλλά και μελισσοκομικά.
Εγώ πάλι πιστεύω ότι πικρίες, οικονομικά συμφέροντα και άλλα, οδηγούν κάποιους στην από κει πλευρά...
Διάβαζα το blog του Εργαστηρίου μελισσοκομίας του ΑΠΘ, και έπεσα πάνω σε μια ερώτηση μελισσοκόμου, που δείχνει την παλιοκατάσταση που ζούμε. Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματα του:

"43. Στην ημερίδα της Χαλκιδικής ειπώθηκε ενώπιον των μελισσοκόμων  από την κα Χατζήνα ότι οι Γάλλοι απόρησαν με την εργασία του κ. Θρασυβούλου σχετικά με την αποτελεσματικότητα των σκευασμάτων εναντίον της Νοσεμίασης λέγοντας μάλιστα ότι οι ίδιοι δεν τα βρήκαν αποτελεσματικά. Επειδή γνωρίζω ότι το εργαστήριο Μελισσοκομίας του ΑΠΘ κάθε άλλο παρά επιπόλαια εργασία κάνει παρακαλώ πληροφορήστε μας τι πράγματι συμβαίνει;
Μπαγιάτης Παύλος, Θεσσαλονίκη.
Απάντηση... 
Κανείς από τους 300 περίπου παρευρισκόμενους στο Παγκόσμιο Συνέδριο δεν «απόρησε» με τα αποτελέσματά που παρουσιάστηκαν. Οι ερωτήσεις που έγιναν ήταν για το κατά πόσο η Νοσεμίαση μεταδίδεται τόσο γρήγορα με την παραπλάνηση των μελισσών, για το σκόρδο που δεν  βρέθηκε αποτελεσματικό ενάντια της νοσεμίασης και κάποια ερώτηση στα Γαλλικά άσχετη με το θέμα που αναπτύχθηκε. Σημειώνεται μάλιστα ότι η κα Χατζήνα δεν βρισκόταν στην αίθουσα του Συνεδρίου όταν παρουσιάστηκε το θέμα.  Κανείς δεν ανέφερε ότι βρήκε διαφορετικά αποτελέσματα και τα σχόλια για την ομιλία ήταν ιδιαίτερα κολακευτικά.
Τα αποτελέσματα της έρευνας που έγινε στο Εργαστήριο Μελισσοκομίας για 4 συνεχείς χρονιές σε μεγάλο αριθμό μελισσιών, έδειξε ότι τα σκευάσματα που υπάρχουν σήμερα στο εμπόριο όπως το Vita Feed Gold, το Protofil, και το Nosestat  είναι αποτελεσματικά εναντίον της παλιάς νοσεμίασης που προέρχεται από το N. apis,  όχι όμως ενάντια της νέας μορφής νοσεμίασης που προκαλείται από το  N. ceranae. Το σκόρδο δεν είναι αποτελεσματικό ενάντια καμίας από τις δύο μορφές νοσεμίασης. Η θυμόλη είναι η μοναδική ουσία που βρέθηκε ότι περιορίζει τη N. ceranae γι’ αυτό και προτείνεται από το Εργαστήριο. Το Φουμιντιλ είναι επίσης αποτελεσματικό, αφήνει όμως υπολείμματα στο μέλι το οποίο στη συνέχεια γίνεται επικίνδυνο για την δημόσια υγεία (γενοτοξικό), γι’ αυτό και προτρέπονται οι μελισσοκόμοι να το αποφεύγουν. Οι κλιματολογικές συνθήκες, η νεκταροέκριση, η διατροφή και η γενική υγιεινή κατάσταση του μελισσιού παίζουν πρωτεύοντα ρόλο και συμβάλουν σημαντικά για την αντιμετώπιση της ασθένειας.
Τα αποτελέσματα αυτά παρουσιάστηκαν στο Παγκόσμιο Συνέδριο και στάλθηκαν για δημοσίευση. Η έρευνα έγινε από την ομάδα του Εργαστηρίου Μελισσοκομίας και των συνεργατών και όχι από τον Θρασυβούλου.  Τα  αποτελέσματα του Ινστιτούτου Μελισσοκομίας, όποια και να είναι, όπως και να έγιναν,  εάν συμφωνούν ή όχι  με την έρευνα που έγινε στο ΑΠΘ ή με οποιοδήποτε άλλο ερευνητικό εργαστήριο, δεν δικαιολογούν τη συγκεκριμένη συμπεριφορά της συναδέλφου."

Κάποιοι ακολουθούν επικίνδυνες ατραπούς... και κάποιοι άλλοι είναι απλά οπαδοί...

Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017

Μελέτες για Nosema Ceranae (Μέρος 3)

Σήμερα δημοσιεύω αυτούσιο άρθρο του Καθηγητή Thomas Webster στο Πανεπιστήμιο του Kentucky για τη Nosema Ceranae. Σημειωτέον ότι ο καθηγητής ΔΕΝ προτείνει προϊόντα Εργοστασίων για την αντιμετώπιση, και μάλιστα προϊόντα τύπου Coca-Cola όπως κάποιοι "ερευνητές" εδώ με "μυστικές συνταγές"... 😞


Nosema ceranae – The Inside Story
Jointly published in the American Bee Journal and in Bee Culture,
April 2010
Thomas C. Webster, Kentucky State University

Thomas C. WebsterQuite a bit has been written on Nosema ceranae in recent years.  This pathogen was discovered in European-stock honey bees only a few years ago.  Now we know it to be a worldwide disease.  Much of our understanding of N. ceranae is based on a century of research on a related disease, Nosema apis.  N. apis is the “nosema disease” discussed in many honey bee books.  It often weakened colonies without killing them. But this newly discovered N. ceranae is more serious, and the biology is different in significant ways.  Collectively, they are called “Nosema” in this article.
This article will cover some of the fundamental issues and focus on what I feel are the most important findings.  We can organize our understanding and long range plans into the areas of biology, diagnosis and control. Biology comes first, because it is essential to good diagnosis and effective control.  Careful diagnosis is essential to beekeeping, and a little tricky because the symptoms of Nosema can be ambiguous.  Treatments beyond fumagillin, sold by the trade name Fumagilin, have been hard to come by.  This microbe is well protected either by the spore wall, or by the honey bee tissue it invades.
Biology
Much of our understanding of both Nosema species is illuminated by a vast amount of work on the larger group called the Microsporidia.  This is a group of parasitic fungi, and it includes over 200 different species of Nosema.  These pathogens have much in common, and some even infect humans.  Later this year, Dr. Lee Solter will contribute an article describing the big picture of these pathogens and their hosts, and how they inform us of honey bee pathology.
Like other Microsporidia, the Nosema organism exists as a spore form and a vegetative form.  The spore is a single cell with a tough coat around it.  Like spores of American foulbrood or chalkbrood, it can survive for years on beekeeping equipment.  We must direct our control efforts at both forms. But the strategy for spore destruction is very different from the efforts to kill the vegetative form.  An infected bee usually has both spores and vegetative forms.
Fig. 1. The white oval at upper left is a Nosema ceranae spore that has germinated. Follow the very long polar filament down to the lower right. It was too long to catch in one photo. 
Fig. 1. The white oval at upper left is a Nosema ceranae spore that has germinated. Follow the very long polar filament down to the lower right. It was too long to catch in one photo. 
The infection begins when a bee, usually a worker, consumes spores.  This can happen when a house-cleaning bee removes feces from comb, and ingests some spores from the feces.  The spores then travel through the esophagus, the crop, and then into the midgut.  The midgut is where the bee produces enzymes to digest pollen and honey, and absorbs the nutrients in those foods.  Some sort of stimulus then causes the spores to germinate.  This means the spores each shoot out a very long, thin tube called the polar filament. See Fig 1. This filament is so long and moves so quickly, that it often reaches one of the cells that line the inside of the bee’s midgut.
After the filament penetrates the bee’s midgut cell, the remaining contents of the spore migrate through the filament.  This is the infective machinery of the Nosema organism, the “sporoplasm”.  When the sporoplasm enters the bee’s cell, trouble begins.  The Nosema hijacks the bee’s cell processes, and begins to grow and multiply.  This is the vegetative form of the disease.  Soon the bee’s cell is entirely dominated by the developing Nosema, and new spores form.  Some spores invade adjacent bee midgut cells.  Others are shed when the midgut cell breaks open.  These new spores may germinate in the midgut and infect more cells.  Or they may pass on to the rectum of the bee, and come out in feces.
Several new twists on the story have come to light with recent research.  N. ceranae DNA has been found in the hypopharyngeal glands of infected worker bees, and in stored pollen in infected hives.  The hypopharyngeal glands secrete much of the food for bee larvae and the queen.  Perhaps this is another mode of disease transmission.
Diagnosis
It is quite common for beekeepers to treat their bees for Nosema without knowing whether they have the disease.  This can be an unnecessary expense, and possibly harmful to the bees.  However, diagnosis is not always easy.  The following are methods for diagnosis, each with its advantages and problems.
Spotting on the front of the hive. Bees with problems in their digestive system will often defecate on the front of the hive, as they exit and crawl up from the entrance.  See Fig 2. This “spotting” can be caused by Nosema infection, and apparently by other disorders.  So this symptom suggests Nosema but is not a sure indicator of disease.  On occasion I have collected this fecal material from the front of a hive and found no spores when I examined it by microscope.
Fig. 2. A hive with fecal “spotting” above the entrance suggests Nosema, either N. apis or N. ceranae.
Fig. 2. A hive with fecal “spotting” above the entrance suggests Nosema, either N. apis or N. ceranae.
The “field test”. One popular test is to pull the midgut from a bee and examine it for discoloration.  Often, a healthy midgut will appear reddish brown, while a bee with Nosema will have a white or cream-colored midgut that is swollen.  A beekeeper can examine a bee in the field, by pulling the gut out with tweezers (Fig. 3).  A magnifying glass is helpful.
Fig 3. The field test is an examination of a bee gut pulled from a bee. The midgut is just out of each bee, and the rectum is farthest to the left. Note that the midgut of the upper bee is slightly lighter in color. The crop, or honey stomach, and esophagus are inside of the bees.
Fig 3. The field test is an examination of a bee gut pulled from a bee. The midgut is just out of each bee, and the rectum is farthest to the left. Note that the midgut of the upper bee is slightly lighter in color. The crop, or honey stomach, and esophagus are inside of the bees.
But this field test is also unreliable.  See the midguts in Fig. 4. The midguts numbered 1 – 10 were taken from healthy bees I collected at the hive entrance on a nice day.  Those numbered 11 – 20 were heavily infected, after consuming spores in laboratory cages.  The two sets of midguts look about the same.  So appearance cannot be a good indicator. I suspect that a white or creamy, smooth midgut can be caused by other microbes, perhaps as secondary infections that may or may not occur with Nosema.  Also, pollen in the midgut adds to the color and varies widely according to the floral source of the pollen.
Fig. 4. Does the field test always work? Ten of these 20 midguts are heavily infected with Nosema, and 10 are from healthy bees. See the text for an explanation.
Fig. 4. Does the field test always work? Ten of these 20 midguts are heavily infected with Nosema, and 10 are from healthy bees. See the text for an explanation.
Examination of gut contents with a microscope.  For a rapid and accurate diagnosis, a good microscope is the tool of choice.  A sample is prepared by squashing the guts of bees in water, and placing a drop of the liquid onto a microscope slide.  A magnification of 400 power is best.  The spores are seen as ovals, about 3 microns by 5 microns.  N. apisspores tend to look like “racetrack” ovals : flat on the sides and round at the ends.  N. ceranae spores are more almond shaped, and slightly smaller.  However, there is wide variance in shape among the spores, so we cannot rely entirely on what we see.  Spore shape suggests the species of Nosema, but is not conclusive evidence.  The vegetative form of the disease is there too, but difficult to see with a standard microscope.
A hemacytometer is a special type of microscope slide that allows one to count the number of spores in a small volume of water, and estimate the total number of spores per bee.  A heavily infested bee may have over 20 million spores of either type of Nosema.
The antibody test.  This test was described by Dr. Kate Aronstein in the January 2010 issue of this journal.  It has very important promise because it will be rapid, simple, and will not require the expense of a microscope.
Genetic methods.  Tests for DNA specific to a species of Nosema is the gold standard.  A lab method called polymerase chain reaction allows the identification of minute amounts of DNA from either N. apis or N. ceranae.  However, this test is laborious and requires expensive equipment and considerable expertise.
Other possibilities. I have seen extensive fecal debris on the inside of a N. ceranae-infected hive.  Feces were on the top bars and underside of the inner cover.  My observations were in July, when the bees could fly nearly every day.  This hive appeared healthy in other ways.  This raises the possibility that spore transmission via fecal debris can happen in good weather, not just when the bees are confined indoors  during a long winter.
Controlling Nosema disease
Control of vegetative forms inside the bees.
Fumagillin.  This chemical has been used for many years to control Nosema in honey bees and related pathogens in other animals and in humans.  It is often still effective against bothNosema apis and Nosema ceranae.  However, we must consider alternatives.  We cannot rely on a single type of treatment.  Experienced beekeepers have seen the development of varroa mites highly resistant to chemical controls and American foulbrood bacteria resistant to antibiotics.  The same problem will certainly arise with extensive use of fumagillin.
Fumagillin is produced naturally by another type of fungus called Aspergillus.  Like many microbes, Aspergillus has developed its own arsenal of chemicals that help it survive.
Fumagillin treatment is prepared in sugar syrup, and fed to bees.  Inside the midgut, it penetrates Nosema-infected cells.  There it interferes with the Nosema genetic machinery, or with certain proteins.  It does not affect the spores.  After fumagillin treatment, the midgut will still contain viable spores unless the infection is in its earliest stage, before spores have formed.
Beekeepers should be aware that Nosema spores will persist inside the bees long after the fumagillin treatment.  Even if all of the vegetative forms are killed by fumagillin, spores will persist, possibly for weeks.  Some beekeepers who collected bees from their hives a day or two after treatment have been alarmed to see that the spore counts did not go down.  From this, they incorrectly assumed that the treatments were ineffective.  Beekeepers should wait for at least several weeks after the bees consume the fumagillin before sampling again for Nosema.
Beekeepers should also be aware that fumagillin will degrade quickly in light, especially sunlight.  It should not be fed to bees in clear, glass jars that are exposed to sunlight.  Also, it is heat sensitive.  Fumagillin should be added to syrup after it has cooled.
Many other products have activity against the vegetative form of Nosema.  Unfortunately, most are either less effective than fumagillin or more expensive.  The difficulty is that a product must enter the honey bee midgut cells to kill the Nosema.  And it must not seriously affect the very sophisticated and complex honey bee colony behavior and physiology.
However, I am somewhat optimistic that effective and relatively inexpensive treatments will be discovered.  We can consider that plants and animals have been battling fungal diseases for over a billion years.  That has given them plenty of time to develop their own natural defenses.  One such product is now under study here at KSU.
Control of spores outside of the bees, by comb and equipment decontamination.
Now that N. ceranae is known to be widespread in the U.S. and other countries, many beekeepers must consider methods for decontamination of equipment.  If a bee colony dies or is weakened by the disease, we must assume that much of it is contaminated with spores.  Healthy bees on this equipment will quickly consume spores by their comb-cleaning behavior, causing the disease cycle to resume.  Destruction of the equipment would be effective, but expensive.
Several agents do kill spores.  One is ultraviolet (UV) light. In Fig 5 we see spores killed by UV light.  The killed spores are bright red with a fluorescent stain, which enters spores with damaged membranes.  Years ago, in a more civilized time, people dried their laundry outdoors on something called a clothes line.  This often sterilized the clothing as it dried, because sunlight is a potent source of UV light.  UV light kills Nosema spores quite effectively and it leaves no chemical residue.  The main problem is that beekeeping equipment must be manipulated quite a bit to allow light, from the sun or a UV lamp, to get exposure into all the cells and wooden parts.  This may be an option for some small scale beekeepers.
Fig. 5. The spores that glow red under UV light are not viable. The spore membranes have been ruptured by a sterilizing agent, and a red fluorescent stain has penetrated these spores. 
Fig. 5. The spores that glow red under UV light are not viable. The spore membranes have been ruptured by a sterilizing agent, and a red fluorescent stain has penetrated these spores. 
A variety of liquids, including dilute bleach and alcohols, also kill spores.  However, these methods also require considerable equipment manipulation.  The equipment must be dried and free of fumes before it could be used by the bees.
I thank Robert Barney and Etta Thacker for assistance in the photos shown in Fig. 4.

Thomas C. Webster
Land Grant Program
Kentucky State University
Frankfort KY 40601

Από το blog:  http://www.beeccdcap.uga.edu/documents/CAPArticle6.html

Σάββατο, 14 Ιανουαρίου 2017

Αναπτύσσοντας το Σούπερ-Βαρρόα



Ένας φίλος μελισσοκόμος με ρώτησε τις προάλλες, «Γιατί αυτοί οι εξαίρετοι ερευνητές δεν έχουν ακόμα βρει τη θεραπεία για το βαρρόα;» 
Απάντησα, «Μα τη βρήκαν»… 
Με κοίταξε με γουρλωμένα μάτια, αλλά εγώ συνέχισα:
«Να σταματήσουμε να θρέφουμε μελίσσια που επιβιώνουν από το βαρρόα με τη βοήθεια μας, δηλαδή με χημικές και λοιπές θεραπείες» .

Έχουμε όλοι παρατηρήσει πως το άκαρι , αποκτά αντοχή σε κάθε νέο χημικό αλλά και σε κάθε «μαντζούνι» που του προσφέρουμε. Οι μέλισσες θα κάνουν ακριβώς το ίδιο. Δηλαδή θα αποκτήσουν ανθεκτικότητα στο άκαρι αν βέβαια τις αφήναμε να το κάνουν μόνες τους.
Είναι μέρος της φύσης των ζώντων οργανισμών, να μην εξολοθρεύουν τον ξενιστή τους, γιατί αλλιώς θα χαθεί η τροφή τους με αποτέλεσμα και τη δική τους εξαφάνιση, την εξαφάνιση του είδους τους. Πρέπει η «τροφή» να βρεί τρόπους αντιμετώπισης του εχθρού, για να επιβιώσει προς όφελος και των δύο.
Εμείς βοηθάμε να μην αντιμετωπίζουν οι μέλισσες τον εχθρό, σκοτώνοντας τον με κάποια χημικά που εμφανίζονται κάθε τόσο, εκρήγνυνται μέσα στην κυψέλη τη μια χρονιά και μετά από μία δύο εφαρμογές δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα και άντε πάλι να βρούμε καινούργια βόμβα…
Εάν δεν υπήρχε η ανθρώπινη παρέμβαση, μετά την εμφάνιση του βαρρόα στην Ευρωπαϊκή Μέλισσα, οι περισσότερες αποικίες θα είχαν χαθεί, αλλά δεδομένου του πολύ μεγάλου αριθμού μελισσιών και των γενετικών διαφορών τους, κάποια θα είχαν επιβιώσει και θα ξανάφτιαχναν  τους σημερινούς πληθυσμούς σε βάθος χρόνου.
Το πρόβλημα με αυτή τη διαδικασία, δηλαδή αν αφήναμε τις μέλισσες να αντιμετωπίσουν τον εχθρό από μόνες τους, θα ήταν ότι πολλοί μελισσοκόμοι θα έχαναν τη δουλειά τους και γενικότερα θα υφίστατο αρκετή ζημιά η αγροτική οικονομία. Έτσι επιδοθήκαμε σ’ ένα αγώνα που κατά κύριο λόγο πολεμούσε το άκαρι με χημικά μέσα. Στην αρχή όλα πήγαιναν καλά αλλά 40 χρόνια μετά διαπιστώνουμε την αδυναμία των όπλων μας να εξολοθρεύσουν το άκαρι κατασκευάζοντας ένα σούπερ-βαρρόα και ταυτόχρονα έφτιαχναν παθητικές σ’ αυτό μέλισσες.
Αν λοιπόν δεν γίνουμε εμείς οι μελισσοκόμοι, μέρος της γενετικής λύσης, του να αναπτύξουμε μέλισσες ανθεκτικές στο βαρρόα, τότε θα παραμείνουμε κι εμείς μέρος του προβλήματος. Κάθε φορά που επιτρέπουμε την αναπαραγωγή που προέρχεται από μελίσσια που επιβιώνουν χάρις στα χημικά, στερούμε από τα μελίσσια μας την εξέλιξη τους σε ανθεκτικές στο βαρρόα μέλισσες. Μήνυμα με κύριους αποδέκτες τους βασιλοτρόφους της χώρας.
Σε άλλες χώρες (Γερμανία, ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία), άρχισε να αναπτύσσεται η ιδέα.

Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

Βαρρόα και Έρευνα στην Ελλάδα.

Νομίζω ότι δεν πρέπει να υπάρχει μελισσοκόμος στην Ελλάδα, που να μην είναι συνδρομητής στη Μελισσοκομική Επιθεώρηση. Το να μην είσαι συνδρομητής του Μελισσοκομικού Βήματος δε λέει και πολλά, αφού το μόνο που χάνεις είναι οι φωτό του Ντούρα και τα περιβόητα editorial του... Αλλά συνδικαλιστής κι αυτός εν Ελλάδι.
Ας επανέλθω όμως στο τελευταίο τεύχος της Επιθεώρησης. Έχει το τελευταίο μέρος ενός άρθρου για τη βαρρόα, που έγραψε στο περιοδικό η καταξιωμένη στο χώρο Επιστήμων και Ερευνήτρια Δρ. Σοφία Γούναρη.
Η κ. Γούναρη τελειώνει το άρθρο της με μια παραίνεση:

Σκεφτείτε, Μην Ζητάτε
άλλοι να σκέφτονται για Εσάς
Σκεφτείτε γιατί Χανόμαστε!

Θα προσπαθήσω να μεταφέρω το άρθρο της στο blog μου, ώστε να μπορέσει να γίνει κτήμα του καθενός φίλου αναγνώστη η γνώση των Επιστημόνων που αγωνίζονται πραγματικά για τη Μελισσοκομία στη χώρα και όχι για την προβολή τους.

Τρίτη, 10 Ιανουαρίου 2017

Άχνη Ζάχαρη και Άμυλο.

Η άχνη ζάχαρη του εμπορίου, περιέχει 2% περίπου άμυλο. Εμείς έχουμε ακούσει από τους διάφορους "γνώστες" ότι το άμυλο είναι τοξικό για τις μέλισσες. Γι αυτό το λόγο αλέθουμε τη κρυσταλλική ζάχαρη, (του Lidl κατά προτίμηση, που είναι πιο φτηνή και Γερμανικής προέλευσης και η οποία δεν ξέρουμε από ποιά φυτά παρήχθη), και τη χρησιμοποιούμε για τα ζυμάρια που δίνουμε στα μελίσσια μας.
Έλα όμως που υπάρχουν και ερευνητικά δεδομένα που μας λένε ότι το άμυλο κάνει καλό και ανεβάζει την απόδοση των μελισσών, και σε επίπεδα άνω του 2% που φτάνουν στο 8% και 16%.
Λένε λοιπόν οι της από κει πλευράς, ότι οι μέλισσες διαθέτουν ένζυμα στους υποφαρυγγικούς αδένες τους, με τα οποία διασπούν το άμυλο μόλις το προσλάβουν, παίρνουν την ενέργεια που περιέχει και τη χρησιμοποιούν στις πτήσεις τους, που με τη βοήθεια αυτής της ενέργειας, αυξάνονται κατά 30% σε σχέση με τροφές που περιέχουν μόνο γλυκόζη.
Έδωσαν λοιπόν γλυκόζη με άμυλο σε περιεκτικότητα 8% και 16% και είχε η τροφοδοσία τα παραπάνω αποτελέσματα αύξησης της πτητικής ικανότητας των μελισσιών (συλλεκτριών), ενώ οι κηφήνες που δεν έχουν υποφαρυγγικούς αδένες δεν αύξησαν το χρόνο πτήσης τους. Για τις νεαρές μέλισσες (παραμάνες) και τις βασίλισσες δεν υπάρχουν στοιχεία.
Αυτό το κάνουν οι συλλέκτριες και για άλλους υδατάνθρακες, όπως η σουκρόζη, λειτουργώντας έτσι θετικά για το σύνολο των κατοίκων της αποικίας τους, μεταβολίζοντας και για τις λοιπές μέλισσες που δε μπορούν, τις τροφές, ώστε αυτές να αξιοποιηθούν απ' όλες.

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

Καλή Χρονιά.

Το 2017 είναι σύμφωνα με τα μαθηματικά περιττός αριθμός. Δηλαδή διαιρείται μόνο με το 1 και τον εαυτό του. Οι περιττοί αριθμοί για τους αρχαίους Έλληνες μαθηματικούς και φιλοσόφους, ήταν τυχεροί αριθμοί, αφού αποτελούν τους δομικούς λίθους του αριθμητικού συστήματος.
Εύχομαι λοιπόν και η νέα χρονιά να είναι τυχερή για όλους τους κατοίκους του πλανήτη, αλλά κυρίως για τους μελισσοκόμους που ζουν και παλεύουν με την αβεβαιότητα των καιρικών συνθηκών. Εύχομαι Καλή και Δημιουργική Χρονιά με πολλά μέλια, απαγόρευση πλήρως των νεονικοτινοειδών και αυστηρούς ελέγχους και ποινές στους παραβάτες γεωπόνους, αγρότες και υπαλλήλους εποπτικών αρχών.

Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2016

Μαθηματικά και Μέλισσες



Η ακολουθία Fibonacci - 1, 1, 2, 3, 5, 8, .... - είναι μια σημαντική ακολουθία φυσικών αριθμών, που συχνά έρχεται στο μυαλό μας όταν εξετάζουμε την ανάπτυξη ζώντων οργανισμών. Ένα παράδειγμα είναι το οικογενειακό δέντρο των μελισσών. 
Σε κάθε κυψέλη μελισσών υπάρχει μια θηλυκιά βασίλισσα μέλισσα που γεννά όλα τα αυγά. Αν το αυγό που θα εναποθέσει η βασίλισσα δεν είναι γονιμοποιημένο τότε απ' αυτό εκκολάπτεται μια αρσενικιά μέλισσα, που ονομάζεται κηφήνας. Αν το αυγό είναι γονιμοποιημένο από αρσενική μέλισσα, τότε αυτό θα παράξει μια θηλυκιά μέλισσα, εργάτρια, η οποία κανονικά δεν γεννά αυγά. Αν το σκουλήκι από το γονιμοποιημένο αυγό συνεχίσει μετά την τρίτη ημέρα να τροφοδοτείται με βασιλικό πολτό, τότε αντί για εργάτρια δημιουργείται μια νέα βασίλισσα που θα αμφισβητήσει την κυριαρχία της υπάρχουσας και θα την αναγκάσει να πετάξει μακριά και να ξεκινήσει μια νέα κυψέλη.Τώρα ας δούμε το οικογενειακό δέντρο μιας αρσενικιάς μέλισσας - κηφήνα, που ονομάζεται Κώστας. Ο Κώστας (παριστάνεται με το αρσενικό σύμβολο στο κάτω μέρος του δέντρου, που είναι ένας κύκλος με πάνω του ένα βέλος) έχει έναν γονέα (τη μέλισσα βασίλισσα - που αντιπροσωπεύεται από το θηλυκό σύμβολο, ένα κύκλο και πάνω του ένα σταυρό), που η ίδια έχει δύο γονείς (δεδομένου ότι προέρχεται από μια γονιμοποιημένο ωάριο). Αυτό σημαίνει ότι ο Κώστας έχει δύο παππούδες.
Ο παππούς του, θα έχει μόνο ένα γονέα, ενώ η γιαγιά του θα έχει δύο, οπότε συνολικά ο Κώστας έχει τρεις προπαππούδες. Ένα από αυτά θα είναι αρσενικά και ως εκ τούτου έχουν ένα γονέα, ενώ τα άλλα δύο είναι θηλυκά και ως εκ τούτου έχουν ένα σύνολο τεσσάρων γονέων. Έτσι, ο Κώστας έχει συνολικά πέντε προ-προ παππούδες. Συνεχίζοντας αυτό θα διαπιστώσετε ότι ο Bob έχει οκτώ προ-προ-προ παππούδες, δεκατρείς προ-προ-προ-προ παππούδες, και ούτω καθεξής. Έτσι φτιάχνουμε τη σειρά 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13 ... - Δηλαδή έχουμε ξανά την ακολουθία Fibonacci!

Πέμπτη, 29 Δεκεμβρίου 2016

Μελέτες για Νοζεμίαση (2)

Εδώ παραθέτω την βασική μελέτη του Robert Rice PhD, του Rural Industries Research and Development Corporation της Αυστραλίας, η οποία ανεκάλυψε τη χρήση της θυμόλης για τη Nosema Apis. Η μελέτη έγινε το 2001 και λέγεται ότι η θυμόλη χρησιμοποιήθηκε για να μη ξυνήσει το σιρόπι μέσα στα μελίσσια και από κει έγινε η ανακάλυψη της επίδρασης της, στη νοζεμίαση.
Το link είναι το ακόλουθο:

http://www.dave-cushman.net/bee/01-046%20R.N.%20Rice.pdf


Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2016

Ανάπτυξη Μελισσιών

Σήμερα θα σας δώσω μια μελέτη που έκανε ο φίλος Μίλτος Μόσχος για την εαρινή ανάπτυξη των μελισσιών. Νομίζω ότι ενδιαφέρει όλους μας και κυρίως γιατί πλησιάζει η εποχή που θα κάνουμε ανάλογες ενέργειες. Να προσθέσω ότι παρόμοιες μελέτες έχουν μεγάλη αξία και ιδιαίτερα όταν είναι τεκμηριωμένες όπως αυτή:


Ανάπτυξη μικρού μελισσιού

Γράφημα που δείχνει το ξεχειμώνιασμα ενός μικρού (σε πληθυσμό και γόνο) μελισσιού, σε σχέση με τις ώρες που διαρκεί η ημέρα και με τις μέσες θερμοκρασίες που επικρατούσαν κάθε μήνα.



Λογικά από τις 15 Δεκεμβρίου, οπότε και η διάρκεια της ημέρας έχει αρχίσει να αυξάνει, αλλά και η θερμοκρασία δείχνει να είναι πολύ καλή, θα έπρεπε να παρατηρηθεί αύξηση του γόνου και γύρω στις 15 Ιανουαρίου άυξηση και του πληθυσμού.
Όμως παρατηρούμε ότι και ο πληθυσμός και ο γόνος του, αρχίζουν να αυξάνουν με καθυστέρηση περίπου 2 μηνών.

Είναι προφανές ότι το μικρό μελίσσι δεν μπορεί να ακολουθήσει τον κανόνα που λέει ότι αυξάνεται ο γόνος όταν αρχίσει η μέρα να μεγαλώνει.

Στο πιο κάτω γραφικό έχει γίνει έναρξη της παρατήρησης 19 Φεβρ. 2014 στο Καπανδρίτι (με την συγκεκριμένη χλωρίδα και τις συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες),
Στην αριστερή στήλη (με κίτρινο φόντο) βλέπουμε, αν ξεκινήσουμε με τόσα πλαίσια πληθυσμού, πότε θα φτάσουμε στα αντίστοιχα επιθυμητά πλαίσια πληθυσμού (πορτοκαλί φόντο).
Οι αριθμοί μέσα στο γράφημα δείχνουν τις ημέρες που θα χρειαστούν για να γίνονται αυξήσεις του πληθυσμού.
π.χ. αν ξεκινήσεις με 3 πλαίσια τον Φλεβάρη, θα φτάσεις τα 6 πλαίσια σε 32 μέρες.
με την ίδια υπόθεση, θα φτάσουμε να έχουμε ένα 10άρι σμήνος μετά από 46 μέρες (δηλαδή στο τέλος Mαρτίου).
Οι αριθμοί με τους κόκκινους χαρακτήρες είναι προς το παρόν πρόβλεψη.
Οι αριθμοί με τους μπλέ χαρακτήρες είναι πραγματικοί.

Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι, αν θέλουμε στα τέλη Μαρτίου να έχουμε ένα 10άρι σμήνος, προκειμένου αυτό να εκμεταλλευτεί την νεκταροέκκριση του Απριλίου & Μαϊου, ώστε αμέσως μετά να ακολουθήσει η συλλογή του Θυμαρίσιου μελιού που αρχίζει Ιούνιο, πρέπει να ξεκινήσουμε τον Φεβρουάριο με σμήνος τουλάχιστον 3-4 πλαισίων πληθυσμού (από Φεβρουάριο έως τέλος Μαρτίου συνολικά χρειάζονται 31-46 μέρες).



Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2016

Μελέτες για Νοσεμίαση (1)

Εδώ δημοσιεύω μελέτη για τη Νοσεμίαση (Nozema Ceranea), από το Apidologie... Θα παρακαλέσω τους εδώ ερευνητές να κάνουν παρόμοιες μελέτες στο εργαστήριο αλλά και στον αγρό, και σε διαφορετικές περιοχές και συνθήκες, προτού αποφανθούν ότι η θυμόλη κάνει κακό, ή ότι είναι άχρηστη...

Στο Blog μου θα προσπαθήσω να δημοσιεύσω ό,τι κυκλοφορεί για τη νοσεμίαση, αλλά και για τη βαρρόα και τους ιούς της από μελέτες στο εξωτερικό. Κάποια στιγμή ίσως μπορέσω να τις προσφέρω μεταφρασμένες.
Από το site : http://www.apidologie.org/articles/apido/full_html/2010/02/m09043/m09043.html

Έχω υπογραμμίσει στην παράγραφο 4 του Αγγλικού κειμένου αυτά που αφορούν τη θυμόλη.

1. INTRODUCTION

Nosemosis in European honey bees (Apis mellifera L.) was traditionally known to be caused by the microsporidian Nosema apis Zander, a fungus. In recent years, however, Nosema ceranae Fries, originally identified on the Asian honey bee Apis cerana (Fries et al. , 1996), has been reported to infect European honey bees worldwide (Higes et al. , 2006; Chauzat et al. , 2007; Huang et al. , 2008; Chen et al. , 2008) and may be replacing N. apis (Klee et al. , 2007). Disease caused by N. apis has always been common throughout the beekeeping world (Matheson, 1996) with reported negative impact on hive productivity and colony survival over the winter (Fries et al. , 1984; Goodwin et al. , 1990). N. ceranae causes similar symptoms (Higes et al. , 2006) but, according to some authors, may represent a more serious threat to apiculture than N. apis and be responsible for the sudden collapses of bee colonies reported in recent years in many countries (Paxton et al. , 2007; Higes et al. , 2008, 2009). It has recently been shown that bees infected with N. ceranae have a shortened life span due to energetic stress and that their feeding behaviour is also affected (Mayack and Naug, 2009; Naug and Gibbs, 2009).
The only known effective substance for the control of nosemosis is the antibiotic fumagillin (Moffet et al. , 1969), which inhibits the development of both N. apis (Katznelson and Jamieson, 1952; Liu, 1973) and N. ceranae (Williams et al. , 2008a). The use of antibiotics for the treatment of diseased beehives, however, is forbidden in most European countries. Even where treatments with fumagillin are possible, its use poses the problem of reoccurrence of the disease (Higes et al. , 2008) as only the vegetative forms of the parasite are killed (MacDonald, 1978; Szabo and Heikel, 1987; Wyborn and McCutcheon, 1987) and the risk of antibiotic residues in honey is a growing concern to the current honey market (Martin, 2003). The possibility of controlling nosema with ecologically-friendly products is therefore much desired throughout the beekeeping world.
In a previous experiment, in which we evaluated the potential of several natural compounds in the inhibition of nosema development in caged bees (Maistrello et al. , 2008), both thymol (3-hydroxy-p-cymene) and resveratrol (3,4’,5-trihydroxystilbene), administered with sugar candy proved promising. Also in that experiment, no differences were noticed in the appetibility of the treated candies compared to control candies or in the mortality of non-inoculated bees fed with the different substances.
Thymol is well known by beekeepers due its suppressive effects against the parasitic mite Varroa destructor (Chiesa, 1991) and has been shown not to be toxic to honey bees at the concentrations used in the present work, either by physical contact (Imdorf et al. , 1995) or per os (Detzel and Wink, 1993; Ebert et al. , 2007). Furthermore, thymol has been shown to suppress development of Nosema vespula in Helicoverpa armigera caterpillars (Rice, 2001) and to inhibit the growth of pathogenic bacteria and fungi, such as Salmonella typhimurium, Staphylococcus aureus (Juven et al. , 1994), Aspergillus flavus (Mahmoud, 1999) and Cryptococcus neoformans (Viollon and Chaumont,1994). Recently, thymol is being investigated as means of alternative chemical control for several plant pathogenic fungi (Svircev et al. , 2007; Dambolena et al. , 2008) as well as human oral bacteria (Bennis et al. , 2004). Due to its low toxicity (Lenga, 1988) and low residuality in honey (Bogdanov et al. , 1998), thymol is authorised for use in varroa control in organic beekeeping, according to EU Regulation 834/2007 on organic production (EC, 2007). Resveratrol is a natural phytoalexin, produced by some plants in response to infections caused by phytopathogenic microorganisms, and is known for its anti-cancer and anti-inflammatory effects in mammals (Luna et al. , 2009; Pallas et al., 2009; Dann et al. , 2009; Park et al. , 2009). It has been shown that resveratrol can inhibit the development of the microsporidian Encephalitazoon cunicoli in in vitro experiments (Leiro et al. , 2004).
Considering that in the spring colonies are usually fed with syrup rather than candy, in this experiment our aim was to assess whether the potential nosema control substances, thymol and resveratrol, were equally effective when administered with syrup compared to candy, in terms of impact on nosema infection and on the longevity of infected bees.

2. MATERIALS AND METHODS

2.1. Experimental design

Treated candy or syrup were administered to honey bee workers artificially infected with N. ceranae, and thereafter kept in small wooden, glass-sided cages measuring 10 × 10 × 20 cm, provided with a small frame and foundation, and gravity feeders and/or feeding dishes. Each cage contained approximately 30 bees and was incubated at 33 °C and 65% RH in the dark.
Each treatment was replicated four times, thus yielding a total of 24 cages: 2 administrations (syrup and candy) × 3 groups (2 active ingredients (a.i.) + 1 control) × 4 replicates. The control cages consisted in infected bees fed with untreated syrup and candy.

2.2. Spore suspension

Bees infected with Nosema ceranae were obtained from an apiary located in the North-East of Italy where nosema disease is endemic. These bees were crushed in saline solution, filtered through nylon mesh, and the resulting suspension further purified by two rounds of centrifugation (800 g, 6 min) and re-suspension in saline solution. The concentration of N. ceranae spores was then determined by haemacytometer count (Cantwell, 1970). After another centrifugation, the spores were re-suspended in the quantity of 50% w/v sucrose solution necessary to yield a final concentration of 18 000 spores per μL. The obtained spore suspension was used immediately after preparation. An aliquot of the spore suspension was used for molecular species identification (Martìn-Hernández et al. , 2007).

2.3. Bees

Newly emerged honey bees (Apis mellifera L., presumably A. m. ligustica) were obtained from a colony in the CRA-API apiary in Reggio Emilia, after having analysed a sample of bees from the outer frames of the hive to verify absence of nosema spores. Combs with emerging bees and capped cells close to emergence were brought into the laboratory and incubated at 33 °C and 65% RH, in the dark, for 6 hours. Newly emerged bees were manually collected and individually fed with 1 μL of the inoculated sucrose syrup suspension before being placed in the cages.

2.4. Treated feed: syrup and candy

Two different modes of administration of the natural compounds were tested: syrup and candy. A 50% w/v sucrose solution was used to prepare the treated syrups and bee candy was prepared by mixing icing sugar (85%), honey produced in our apiary (10%), and water (5%). Ethanol (3,2 μL/g) was used to aid solubility of both thymol and resveratrol, and added to the control syrup and candy. Previous experiments had shown that, at the above concentration, the presence of ethanol had not affected either food consumption or bee mortality. The concentrations of the a.i. in the syrup and candy were 0.1 mg/g of thymol (thymol minimum 99.5%, Sigma) and 0.01 mg/g of resveratrol (resveratrol approx. 99% GC, Sigma), which were in the same range of the concentrations that had appeared to be the most promising in the previous experiment. The syrup was administered to the bees via gravity feeders fitted into each cage, initially containing 4 mL syrup, which was replaced every 3 days (an up-turned 5 mL plastic syringe from which the point had been cut off, placed in the cage in such a way that the bees could easily access the nozzle). The candy contained in a 3 cm diameter Petri dish (9 g) was positioned upside-down on a 1 cm diameter hole on top of the cage. In the cages where bees were fed with candy, a gravity feeder containing water was also fitted. The treated feed was administered to the cages immediately after inoculation. The intake of syrup and candy was recorded every 3 days.

2.5. Monitoring the infection

Two live bees were removed from each cage at 4 time-points: 8, 13, 19, and 25 days after inoculation, to monitor the development of the infection. These days were chosen as the intervals between them correspond to the average length of a N. apis development cycle (Fries, 1993). The midgut and rectum of each bee was removed and kept with 1 mL saline solution at –20 °C until the spore count was performed (Cantwell, 1970). In the cages where all the bees had died by the 25th day the evaluation was carried out on the most recently dead bees.
Starting from the second day after inoculation the number of dead bees in each cage was recorded every 2–3 days.

thumbnail

Figure 1 Survival curves of the differently fed groups (C Cont: candy control; C Resv: candy resveratrol; C Thym: candy thymol; S Cont: syrup control; S Resv: syrup resveratrol; S Thym: syrup thymol).

2.6. Statistical analysis

Daily feed intake of bees fed with the differently treated candies or syrups was compared by means of a two-way analysis of variance (ANOVA), to verify the effect of the two formulations (syrup and candy) and of the treatments (thymol, resveratrol, and control).
For the calculation of survival times, the live bees collected for monitoring the infection at 8, 13, 19, and 25 days were considered as censored data. For each differently fed group (thymol, resveratrol, control, administered via syrup and candy), a life table was calculated (pooling the data for each group after having individually verified that there were no statistical differences among the life tables of each individual cage of a group). For each of the six groups median survival times (the survival time at which the cumulative survival function is equal to 0.5) were obtained. Paired comparisons were then carried out with log rank test.
Considering the development of the infection, the mean spore load data of the collected live bees was log-transformed before analysis due to the skewed distribution.
Statistical analyses examined the differences among the six feeding groups in the four sampling dates. Comparisons of spore number in honey bee samples collected at each sampling date from the different feeding groups were made using Kruskal-Wallis nonparametric test. Mann-Whitney U test was used for the two-samples comparison. A significance level of α = 0.05 was used to define statistical differences. A meta-analysis using standardized effect size (Hedges’ g) followed by two-tailed T-test to obtain the probability value for mean differences was used to confirm significance of the results. All reported analyses were carried out using Statistica-StatSoft v. 7.1.

3. RESULTS

Molecular analysis of all the samples showed that spores used in the experiment belonged to N. ceranae.

3.1. Feed intake

Bees fed with syrups had a significantly higher (F = 62.45, d.f. = 1, 14, P < 0.0001) average feed intake than bees fed with candy (syrup = 69.15 ± 3.65 mg/bee/day and candy = 32.23 ± 1.67 mg/bee/day). No significant differences were observed in intake of candies or syrups containing different a.i. compared to controls (considering the factor treatment: F = 0.59, d.f. = 2, 14, P = 0.57) or when considering the interaction between the two factors, treatment and formulation (F = 0.05, d.f. = 2, 14, P = 0.95).

3.2. Bee survival

For each of the six groups the survival curves fitted the Gompertz distribution. Results from survival analysis (Fig. 1) showed that 13 days after the beginning of the experiment, about 90% of the bees were still alive in all groups, independently from the kind of formulation or a.i. During the following days, differences among treatments became apparent, as the bees fed with thymol and resveratrol treated syrup lived significantly longer than bees fed with control syrup and with treated and control candy (Tab. I). No differences were detected in the survival of bees fed with the two a.i. within each formulation mode (Tab. I). These differences were significant even after Bonferroni adjustement.

Table I Results of log-rank tests performed to compare survival times from different experimental groups. Numbers in brackets below each group name represent median survival times (days) obtained from the related survival function analysis. C = candy, S = syrup, Cont = control, Resv = resveratrol, Thym = thymol. Significant comparisons are highlighted in bold.

Table II Mean number of spores per bee (× 106) ± SE in honey bees collected at different sampling dates (d) from each feeding group (4 cages per group, 2 bees per cage). C = candy, S = syrup. For each formulation mode (candy or syrup), same letters after mean values ± SE at the end of each column, indicate that values are not significantly different at P < 0.05 level after Mann-Whitney U test.

3.3. Development of infection

Spore loads measured on sampled bees on the 1st time point (8 d) were not significantly different and were very similar in all groups (range 1.32−1.99 × 106 spores/bee), proving that individual inoculation was successful in providing an equal initial infection level (Tab. II). Development of the parasite was evident by the 2nd time point (13 d) when differences among the groups started to appear, although not statistically significant and limited to a 2 × factor. By the 3rd time point (19 d), differences among groups increased, although not significantly: the control groups reached infection levels higher than 100 × 106 spores/bee, while bees fed with the treated formulations had lower spore loads. Differences among the groups were significant (χ2 = 11.63; P = 0.040) in the last time point (25 d), when bees fed with thymol syrup or candy had the lowest level of spores.
Within the syrup formulation group on day 25, thymol fed bees contained significantly fewer spores than both resveratrol (U = 0; P = 0.034) and control (U = 0; P = 0.021) bees. Within the candy formulation group, the number of spores in the bees fed with thymol candy was statistically lower than the control group (U = 0; P = 0.034) and not significantly different from the resveratrol group (U = 3; P = 0.289), which was not different from control (U = 1; P = 0.127). These results were confirmed by the comparisons of the standardized effect sizes (Tab. III). In cross-comparisons between formulations only thymol syrup versus control candy was significant (U = 0; P = 0.034).

Table III Standardized effect size of differences (Hedges’ g with 95% confidence intervals and probability value) between number of spores per bee (× 106) in honey bees belonging to different experimental groups (2 bees per group collected 25 days p.i.). C = candy, S = syrup, Cont = control, Resv= resveratrol, Thym = thymol. Significant comparisons are highlighted in bold.
In bees fed with thymol, development of infection was markedly slower than in the other groups: the increase of infection between the 3rd and 4th time points was the lowest (only 6% increase in bees fed with thymol syrup), and in thymol candy even a decrease of infection was observed (–35%). By the end of the experiment, control candy and thymol syrup had respectively the highest and lowest levels of infection (Tab. II).

4. DISCUSSION

From this experiment it emerges that feed intake did not differ according to treatment of feed with different a.i., in agreement with findings from a previous experiment (Maistrello et al. , 2008) in which thymol and resveratrol treated candies were used. In addition to confirming lack of difference in candy intake, here we showed that intake of syrup also did not differ according to treatment. However, intake was significantly different on the basis of formulation, with syrup being consumed twice as much as candy. This was expected, as the bees fed with candy also had ad libitum access to water. It must therefore be underlined that although the concentrations of the a.i. were the same, the actual dose of a.i. differed according to a 2-fold factor in the 2 formulation modes.
Thymol, administered either via syrup or via candy, was clearly able to reduce development of N. ceranae in the midgut, as deduced by the lower spore counts compared to the control groups observed from the second time point (13 d) until the last (25 d) when spore loads were halved. It has been suggested that thymol affects both bacteria (Shapiro and Guggenheim, 1995) and fungi (Svircev et al. , 2007; Dambolena et al. , 2008) by causing perforation of plasma membrane leading to extra-cellular leakage, and in the case of yeast also by disrupting the cell wall (Bennis et al. , 2004). The average daily dose of thymol assumed by each bee with candy was 3.2 × 10−3 mg: this amount appeared to be sufficient to partially inhibit development of the infection. The daily dose assumed with syrup was twice as much but a further reduction of infection was not observed, suggesting absence of dose-dependent effect and that a threshold level was reached with the dose administered via candy. In our previous experiment (Maistrello et al. , 2008), however, a slightly higher concentration of thymol (0.12 mg/g) administered in candy had led to a greater inhibition of nosema development than the one observed in the current trial. Further research is needed to clarify this aspect.
The presence of thymol or resveratrol in syrup caused nosema-infected bees to live significantly longer than control bees or bees fed with treated candies. In the case of thymol, higher survival might be related to the lower spore load, whereas in the case of resveratrol (where spore loads were not different from control bees), higher survival might be explained by specific life-prolonging antioxidant properties of this substance. It has been shown that resveratrol can prolong the lifespan of the invertebrates Caenorhabditis elegans and Drosophila melanogaster (Wood et al. , 2004) and of the short-lived fish Nothobranchius furzeri by activating enzymes that promote cell survival (Valenzano et al. , 2006). In the budding yeast Saccharomyces cerevisiae, resveratrol increases DNA stability and extends cell lifespan by 70% (Howitz et al. , 2003). Therefore, the higher survival of bees fed with resveratrol in the syrup formulation mode compared to candy could be explained by the differences in the average daily intake, twice as much in the case of syrup. Indeed, these data confirm results from our previous work (Maistrello et al. , 2008) in which bees fed with resveratrol candy survived longer than control bees notwithstanding the same infection level.
The median survival time observed in bees fed with non-treated formulations was higher than that observed by Higes et al. (2007) in an artificial infection experiment, where total mortality on day 8 post-infection was 100%. However, the infection dose used in that experiment was almost 10-fold than the one used in the present trial (125 000 vs. 18 000 spores/bee respectively). Median survival times in A. m. ligustica bees inoculated with 10 000 N. apis spores each and fed with sucrose syrup had been observed to be 22 days (Malone and Stefanovic, 1999), similar to the median survival time observed in the control bees fed with syrup in the present experiment (20 days, bees initially inoculated with 18 000 N. ceranae spores each). Another possibility for differences between results of this study and those of Higes et al. (2007) is variability in N. ceranae virulence. It has been shown that different haplotypes of Nosema spp. in honey bees exist (Williams et al. , 2008b), although it is not known whether there is a corresponding difference in virulence. However, in bumble bees, Tay et al. (2005) showed that different haplotypes of N. bombi are likely to vary in virulence, so the same may be true for N. ceranae. It is also possible that Higes et al. ’s (2007) bees were exposed to some other agent which may have decreased their longevity synergistically with N. ceranae, such as pesticides or viruses. Otherwise, differences could be explained by the different susceptibility of the bees used in the experiment, although in the case of N. apis no differences in race susceptibility were detected in several experiments (Malone et al. , 1995; Malone and Stefanovic, 1999). However, no information on genetic susceptibility is yet available for infection with N. ceranae.
Feeding colonies with thymol syrup may represent an efficient way of reducing nosema infection in the hive, as results from this experiment show that, in laboratory conditions, bees fed with thymol have lower spore loads and live longer than control bees. Indeed, if a “wellness”index is calculated as follows: proportion of survivors/spore load, measured on the last time point (25 d), bees fed with thymol syrup have the highest value (2.4 × 10−9), followed by the group fed with resveratrol syrup (1.9 × 10−9), whereas bees fed with control candy (1.9 × 10−10) had a ten-fold lower value. In future experiments, it may be interesting to combine the nosema inhibiting effect of thymol and the longevity-extending effect of resveratrol. Furthermore, the results from laboratory tests need to be evaluated at the colony level.

Acknowledgments

We wish to thank Francesco Leonardi, Giovanna Marani for collaboration in experimental activities and Franco Mutinelli and Anna Granato for their assistance with molecular analysis. We also thank beekeeper Angelo Barberis for providing nosema diseased bees, Simone Franceschetti for the work in the bee yard and a kind friend for encouragement.

References

  • Bennis S., Chami F., Chami N., Bouchikhi T., Remmal A. (2004) Surface alteration of Saccharomyces cerevisiae induced by thymol and eugenol, Lett. Appl. Microbiol. 38, 454–458. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Bogdanov S., Kilchenmann V., Imdorf A., Fluri P. (1998) Residues in honey after application of thymol against varroa using the franko thymol frame, Am. Bee J. 133, 610–611. (In the text)
  • Cantwell G.E. (1970) Standard methods for counting Nosema spores, Am. Bee J. 110, 222–223. (In the text)
  • Chauzat M.P., Higes M., Martin-Hernandez R., Meana A., Cougoule N., Faucon J.P. (2007) Presence of Nosema ceranae in French honey bee colonies, J. Apicult. Res. 46, 127–128. [CrossRef] (In the text)
  • Chen Y., Evans J.D., Smith I.B., Pettis J.S. (2008) Nosema ceranae is a long-present and wide-spread microsporidian infection of the European honey bee (Apis mellifera) in the United States, J. Invertebr. Pathol. 97, 186–188. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Chiesa F. (1991) Effective control of varroatosis using powdered thymol, Apidologie 22, 135–145. [CrossRef] [EDP Sciences] (In the text)
  • Dambolena J.S., Lopez A.G., Canepa M.C., Theumer M.G., Zygadlo J.A., Rubinstein H.R. (2008) Inhibitory effect of cyclic terpenes (limonene, menthol, menthone and thymol) on Fusarium verticillioides MRC 826 growth and fumonisin B1 biosynthesis, Toxicon 51, 37–44. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Dann J.M., Sykes P.H., Mason D.R., Evans J.J. (2009) Resveratrol and (-)-epigallocatechin-3-gallate Reduce VEGF Secretion from Endometrial Tumour Cells, Reproductive Sciences 16, p. 151A. (In the text)
  • Detzel A., Wink M. (1993) Attraction, deterrence or intoxication of bees (Apis mellifera) by plant allelochemicals, Chemoecology 4, 8–18. [CrossRef] (In the text)
  • Ebert T.A., Kevan P.G., Bishop B.L., Kevan S.D., Downer R.A. (2007) Oral toxicity of essential oils and organic acids fed to honey bees (Apis mellifera), J. Apicult. Res. 46, 220–224. [CrossRef] (In the text)
  • EC (2007) Council Regulation N. 834/2007 of 28 June 2007 on organic production and labelling of organic products and repealing Regulation (EEC) N. 2092/91, Official Journal of the European Union L189, 20.07.2007, pp. 1–23. (In the text)
  • Fries I. (1993) Nosema apis - A parasite in the honey bee colony, Bee World 74, 5–19. (In the text)
  • Fries I., Elkbohm G., Villumstad E. (1984) Nosema apis, sampling techniques and honey yield, J. Apicult. Res. 23, 102–105. (In the text)
  • Fries I., Feng F., daSilva A., Slemenda S.B., Pieniazek N.J. (1996) Nosema ceranae n sp (Microspora, Nosematidae), morphological and molecular characterization of a microsporidian parasite of the Asian honey bee Apis cerana (Hymenoptera, Apidae), Eur. J. Protistol. 32, 356–365. (In the text)
  • Goodwin M., Houten A., Perry J., Blackmann R. (1990) Cost benefit analysis of using fumagillin to treat nosema, New Zeal. Beekeeper 208, 11–12. (In the text)
  • Higes M., García-Palencia P., Martín-Hernández R., Meana A. (2007) Experimental infection of Apis mellifera honey bees with Nosema ceranae (Microsporidia), J. Invertebr. Pathol. 94, 211–217. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Higes M., Martín R., Meana A. (2006) Nosema ceranae, a new microsporidian parasite in honey bees in Europe, J. Invertebr. Pathol. 92, 93–95. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Higes M., Martin-Hernandez R., Botias C., Bailon E.G., Gonzalez-Porto A.V., Barrios L., Del Nozal M.J., Bernal J.L., Jimenez J.J., Palencia P.G., Meana A. (2008) How natural infection by Nosema ceranae causes honey bee colony collapse, Environ. Microbiol. 10, 2659–2669. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Higes M., Martin-Hernandez R., Garrido-Bailón E., Gonzalez-Porto A.V., Garcìa-Palencia P., Meana A., Del Nozal M.J., Mayo R., Bernal J.L. (2009) Honey bee colony collapse due to Nosema ceranae in professional apiaries, Environ. Microbiol. Rep. 1, 110–113. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Howitz K.T., Bitterman K.J., Cohen H.Y., Lamming D.W., Lavu S., Wood J.G., Zipkin R.E., Chung P., Kisielewski A., Zhang L.L., Scherer B., Sinclair D.A. (2003) Small molecule activators of sirtuins extend Saccharomyces cerevisiae lifespan, Nature 425, 191–196. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Huang W.F., Bocquet M., Lee K.C., Sung I.H., Jiang J.H., Chen Y.W., Wang C.H. (2008) The comparison of rDNA spacer regions of Nosema ceranae isolates from different hosts and locations, J. Invertebr. Pathol. 97, 9–13. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Imdorf A., Kilchenmann V., Bogdanov S., Bachofen B., Beretta C. (1995) Toxic effects of thymol, camphor, menthol and eucalyptol on Varroa jacobsoni Oud and Apis mellifera L in a laboratory test, Apidologie 26, 27–31. [CrossRef] [EDP Sciences] (In the text)
  • Juven B.J., Kanner J., Schved F., Weisslowicz H. (1994) Factors that interact with the antibacterial action of thyme essential oil and its active constituents, J. Appl. Bacteriol. 76, 626–631. [PubMed] (In the text)
  • Katznelson H., Jamieson H. (1952) Control of nosema disease with fumagillin, Science 115, 70–71. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Klee J., Besana A.M., Genersch E., Gisder S., Nanetti A., Tam D.Q., Chinh T.X., Puerta F., Ruz J.M., Kryger P., Message D., Hatjina F., Korpela S., Fries I., Paxton R.J. (2007) Widespread dispersal of the microsporidian Nosema ceranae, an emergent pathogen of the western honey bee, Apis mellifera, J. Invertebr. Pathol. 96, 1–10. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Leiro J., Cano E., Ubeira F.M., Orallo F., Sanmartìn M.L. (2004) In vitro effects of resveratrol on the viability and infectivity of the Microsporidian Encephalitozoon cuniculi, Antimicrob. Agents Ch. 48, 2497–2501. [CrossRef] (In the text)
  • Lenga R.E. (1988) The Sigma-Aldrich library of chemical safety data, Sigma-Aldrich Corporation 35. (In the text)
  • Liu T.P. (1973) Effects of Fumidil B on the spore of Nosema apis and on lipids of the host cell as revealed by freeze-etching, J. Invertebr. Pathol. 22, 364–368. [CrossRef] (In the text)
  • Luna C., Li G.R., Liton P.B., Qiu J.M., Epstein R.L., Challa P., Gonzalez P. (2009) Resveratrol prevents the expression of glaucoma markers induced by chronic oxidative stress in trabecular meshwork cells, Food Chem. Toxicol. 47, 198–204. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • MacDonald D.N. (1978) Diseases of the honey bee, Apis mellifera (Hymeoptera: Apidae) in British Colombia, with special emphasis on nosema disease, Nosema apis (Sporozoa: Nosematidae), in the lower Fraser Valley, 13. Simon Fraser University, Canada. (In the text)
  • Mahmoud A.L.E. (1999) Inhibition of growth and aflatoxin biosynthesis of Aspergillus flavus by extracts of some Egyptian plants, L., Appl. Microbiol. 29, 334–336. [CrossRef] (In the text)
  • Maistrello L., Lodesani M., Costa C., Leonardi F., Marani G., Caldon M., Mutinelli F., Granato A. (2008) Screening of natural compounds for the control of nosema disease in honey bees (Apis mellifera), Apidologie 39, 436–445. [CrossRef] [EDP Sciences] (In the text)
  • Malone L.A., Stefanovic D. (1999) Comparison of the responses of two races of honey bees to infection with Nosema apis Zander, Apidologie 30, 375–382. [CrossRef] [EDP Sciences] (In the text)
  • Malone L.A., Giacon H.A., Newton M.R. (1995) Comparison of the responses of some New Zealand and Australian honey bees (Apis mellifera L) to Nosema apis Z, Apidologie 26, 495–502. [CrossRef] [EDP Sciences] (In the text)
  • Martin P. (2003) Veterinary drug residues in honey, Apiacta 38, 21–23. (In the text)
  • Martìn-Hernández R., Meana A., Prieto L., Martìnez Salvador A., Garrido-Bailón E., Higes M. (2007) Outcome of colonization of Apis mellifera by Nosema ceranae, Appl. Environ. Microb. 73, 6331–6338. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Matheson A. (1996) World bee health update, Bee World 77, 45–51. (In the text)
  • Mayack C., Naug D. (2009) Energetic stress in the honey bee Apis mellifera from Nosema ceranae infection, J. Invertebr. Pathol. 100, 185–188. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Moffet J.O., Lackett J.J., Hitchcock J.D. (1969) Compounds tested for control of nosema in honey bees, J. Econ. Entomol. 62, 886–889. (In the text)
  • Naug D., Gibbs A. (2009) Behavioral changes mediated by hunger in honey bees infected with Nosema ceranae, Apidologie, DOI: 10.1051/apido/2009039. (In the text)
  • Pallas M., Casadesus G., Smith M.A., Coto-Montes A., Pelegri C., Vilaplana J., Camins A. (2009) Resveratrol and Neurodegenerative Diseases: Activation of SIRT1 as the Potential Pathway towards Neuroprotection, Curr. Neurovasc. Res. 6, 70–81. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Park J.S., Kim K.M., Kim M.H., Chang H.J., Baek M.K., Kim S.M., Do Jung Y. (2009) Resveratrol Inhibits Tumor Cell Adhesion to Endothelial Cells by Blocking ICAM-1 Expression, Anticancer Res. 29, 355–362. [PubMed] (In the text)
  • Paxton R.J., Klee J., Korpela S., Fries I. (2007) Nosema ceranae has infected Apis mellifera in Europe since at least 1998 and may be more virulent than Nosema apis, Apidologie 38, 558–565. [CrossRef] [EDP Sciences] (In the text)
  • Rice R.N. (2001) Nosema disease in honey bees. Genetic variation and control. Report n. 01/46, Australian Government, Rural Industries Research and Development Corporation. (In the text)
  • Shapiro S., Guggenheim B. (1995) The action of thymol on oral bacteria, Oral Microbiol. Immunol. 10, 241–246. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Svircev A.M., Smith R.J., Zhou T., Hernadez M., Liu W., Chu C.L. (2007) Effects of thymol fumigation on survival and ultrastracture of Monilinia fructicola, Postharvest Biol. Tech. 45, 228–233. [CrossRef] (In the text)
  • Szabo T.I., Heikel D.T. (1987) Effect of dry fumagillin feeding on spring Nosema spore counts in overwintered colonies, Am. Bee J. 127, 210–211. (In the text)
  • Tay W.T., O’Mahony E., Paxton, R.J. (2005) Complete rRNA gene sequences reveal that the Microsporidium Nosema bombi infects diverse bumble bee (Bombus spp.) hosts, yet contains multiple polymorphic sites, J. Eukaryot. Microbiol. 52, 505–513. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Valenzano D.R., Terzibasi E., Genade T., Cattaneo A., Domenici L., Cellerino A. (2006) Resveratrol prolongs lifespan and retards the onset of age-related markers in a short-lived vertebrate, Curr. Biol. 16, 296–300. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Viollon C., Chaumont J.P. (1994) Antifungal properties of essential oils e their main components upon Cryptococcus neoformans, Mycopathologia 123, 151–153. [CrossRef] (In the text)
  • Williams G.R., Sampson M.A., Shutler D., Rogers R.E.L. (2008a) Does fumagillin control the recently detected invasive parasite Nosema ceranae in western honey bees (Apis mellifera)? J. Invertebr. Pathol. 99, 342–344. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Williams G.R., Shafer A.B.A., Rogers R.E.L., Shutler D., Stewart D.T. (2008b) First detection of Nosema ceranae, a microsporidian parasite of European honey bees (Apis mellifera), in Canada and central USA, J. Invertebr. Pathol. 97, 189–192. [CrossRef] [PubMed] (In the text)
  • Wood J.G., Rogina B., Lavu S., Howitz K., Helfand S.L., Tatar M., Sinclair D. (2004) Sirtuin activators mimic caloric restriction and delay ageing in metazoans, Nature 431, 107. [CrossRef] (In the text)
  • Wyborn M.H., McCutcheon D.M. (1987) A comparison of dry and wet fumagillin treatments for spring nosema disease suppression of overwintered colonies, Am. Bee J. 127, 207–209. (In the text)

All Tables

Table I Results of log-rank tests performed to compare survival times from different experimental groups. Numbers in brackets below each group name represent median survival times (days) obtained from the related survival function analysis. C = candy, S = syrup, Cont = control, Resv = resveratrol, Thym = thymol. Significant comparisons are highlighted in bold.
Table II Mean number of spores per bee (× 106) ± SE in honey bees collected at different sampling dates (d) from each feeding group (4 cages per group, 2 bees per cage). C = candy, S = syrup. For each formulation mode (candy or syrup), same letters after mean values ± SE at the end of each column, indicate that values are not significantly different at P < 0.05 level after Mann-Whitney U test.
Table III Standardized effect size of differences (Hedges’ g with 95% confidence intervals and probability value) between number of spores per bee (× 106) in honey bees belonging to different experimental groups (2 bees per group collected 25 days p.i.). C = candy, S = syrup, Cont = control, Resv= resveratrol, Thym = thymol. Significant comparisons are highlighted in bold.

All Figures

thumbnail Figure 1 Survival curves of the differently fed groups (C Cont: candy control; C Resv: candy resveratrol; C Thym: candy thymol; S Cont: syrup control; S Resv: syrup resveratrol; S Thym: syrup thymol).
In the text